Көру қабілеті нашар адамдарға арналған нұсқа
Белкожаев Аяз Маратович

Белкожаев Аяз Маратович

Ph.D. докторы

Қауымдастырылған профессор

Қ. Тұрысов атындағы Геология және мұнай-газ ісі институты

Химиялық және биохимиялық инженерия кафедрасы

Email: a.belkozhayev@satbayev.111

H-index:
12

Кәсіби өмірбаяны

2012-2016 жж - М.А.Айтхожин атындағы Молекулярлық биология және биохимия институтының кіші ғылыми қызметкері.

2016 – 2018 ж. – «Химиялық және биохимиялық инженерия» кафедрасының ассистенті, Сәтбаев университеті (Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті)

2018 - 2022 жж. – Сәтбаев университетінің «Химиялық және биохимиялық инженерия» кафедрасының тьюторы (Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті)

2022 – 2023 жж. – Сәтбаев университеті, «Химиялық және биохимиялық инженерия» кафедрасының оқытушысы (Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті)

2023 ж. – 2024 – Сәтбаев университетінің «Химиялық және биохимиялық инженерия» кафедрасының аға оқытушысы (Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті)

2024 – қазіргі уақытқа дейін – Сәтбаев университетінің «Химиялық және биохимиялық инженерия» кафедрасының қауымдастырылған профессорі (Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті)

Үздік университет оқытушысы 2023

БІЛІКТІЛІКТІ АРТТЫРУ

2014-2015 жж «Биофизика және биомедициналық инженерия» тақырыбы бойынша Ханьян университетінде, Сеул, Оңтүстік Кореяда ғылыми-практикалық тағылымдамадан өтті.

2022-2023 «Болашақ» бағдарламасы аясындағы «500 ғалым» жобасы аясында Ұлыбританияның Ливерпуль университетінде (Life Sciences Industry Liaison Lab) ғылыми тағылымдамадан өтті.

2022-2023 Coursera бағдарламалық жасақтамасы бойынша «Геномдық технологияларға кіріспе» және «Репродукцияға кіріспе» онлайн курсын аяқтады.

Білімі

2009–2013 Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, биология және биотехнология факультеті. Мамандығы: 050701 — Биотехнология. Техника және технологиялар бакалавры академиялық дәрежесі берілді. Диплом № ЖБ-Б 0666349.

2013–2015 Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, биология және биотехнология факультеті. Мамандығы: 6М060700 — Биология. Жаратылыстану ғылымдарының магистрі академиялық дәрежесі берілді. Диплом № ЖООК-М 0065070.

2018–2021 Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің 6D060700 — Биология мамандығы бойынша докторантурасы.

2024 6D060700 — Биология мамандығы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесі берілді. Диплом № PhD 00000692724.

Ғылыми жобалар

Ғылыми жобалар

2022–2024 — «Сутекті тиімді өндіру мақсатында цианобактериялардың hup-мутанттарын құрастыру және оларды өсіру технологиясын әзірлеу». — «Гендік инженерия әдістері арқылы цианобактерия штамдарының сутек өндіру белсенділігін арттыру».

2024–2026 — «Нейродегенеративті аурулардың биомаркерлері ретінде айналымдағы микроРНҚ-ларды зерттеу» — жоба жетекшісі. — «Каспий маңы өңіріндегі шөлейттену және топырақтың деградациясы мәселелерін шешудің инновациялық әдістерін әзірлеу».

2025–2026 — «Отандық жаңа тест-жүйелерді әзірлеу және әлеуметтік маңызы бар ауруларды диагностикалау үшін әлеуетті биомаркерлерді іздеу». — «Қайта өңделетін қағаз бен биомасса қалдықтарынан бейімделгіш және жақсартылған қорғаныш қасиеттері бар экологиялық таза қаптама материалдарын әзірлеу».

Жарияланымдар

Scopus/Web of Science дерекқорына енгізілген халықаралық рецензияланатын ғылыми журналдардағы жарияланымдар:

1. Belkozhayev A, Niyazova R, Wilson C, Jainakbayev N, Pyrkova A, Ashirbekov Y, Akimniyazova A, Sharipov K, Ivashchenko A. Bioinformatics Analysis of the Interaction of miRNAs and piRNAs with Human mRNA Genes Having di- and Trinucleotide Repeats. Genes (Basel). 2022 Apr 29;13(5):800. doi:10.3390/genes13050800. (Q2; Scopus: 70%).

2. Belkozhayev A.M, Al-Yozbaki M, George A, Ye Niyazova R, Sharipov K.O, Byrne L.J, Wilson C.M. Extracellular Vesicles, Stem Cells and the Role of miRNAs in Neurodegeneration. Curr Neuropharmacol. 2022;20(8):1450-1478. doi: 10.2174/1570159X19666210817150141. (Q1; Scopus: 95%).

3. Belkozhayev A, Niyazova R, Kamal MA, Ivashchenko A, Sharipov K, Wilson CM. Differential microRNA expression in the SH-SY5Y human cell model as potential biomarkers for Huntington's disease. Front Cell Neurosci. 2024 Jul 10;18:1399742. DOI: 10.3389/fncel.2024.1399742  (Q2; Scopus: 76%).

4. Abuhena, M.; Zhakypbek, Y.; Yerlan, U.; Aben, A.; Kamarkhan, Z.; Allakhverdiev, S.I.; Assemgul, S.K.; Al Rashid, J.; Karim, M.D.; Kuanysh, T.T.; Belkozhayev, A.M.; Kossalbayev, B.D. An Overview of Bacillus Species in Agriculture for Growth Promotion, Biocontrol and Dry Tolerance. ES Food and Agroforestry 2024, 18, 1321. https://doi.org/10.30919/esfaf1321  (Q1; Scopus: 94%).

5. Zhakypbek, Y.; Kossalbayev, B.D.; Belkozhayev, A.M.; Murat, T.; Tursbekov, S.; Abdalimov, E.; Pashkovskiy, P.; Kreslavski, V.; Kuznetsov, V.; Allakhverdiev, S.I. Reducing Heavy Metal Contamination in Soil and Water Using Phytoremediation. Plants 2024, 13, 1534. https://doi.org/10.3390/plants13111534 (Q1; Scopus: 93%).

6. Elvin S. Allakhverdiev, Bekzhan D. Kossalbayev, Asemgul K. Sadvakasova, Meruyert O. Bauenova, Ayaz M. Belkozhayev, Oleg V. Rodnenkov, Tamila V. Martynyuk, Georgy V. Maksimov, Suleyman I. Allakhverdiev, Spectral insights: Navigating the frontiers of biomedical and microbiological exploration with Raman spectroscopy, Journal of Photochemistry and Photobiology B: Biology, Volume 252, 2024, 112870, ISSN 1011-1344, https://doi.org/10.1016/j.jphotobiol.2024.112870.  (Q1; Scopus: 92%).

7. Bekzhan D. Kossalbayev, Girayhan Yilmaz, Asemgul K. Sadvakasova, Bolatkhan K. Zayadan, Ayaz M. Belkozhayev, Gulzhanay K. Kamshybayeva, Gaukhar A. Sainova, Ayshat M. Bozieva, Hesham F. Alharby, Tatsuya Tomo, Suleyman I. Allakhverdiev, Biotechnological production of hydrogen: Design features of photobioreactors and improvement of conditions for cultivating cyanobacteria, International Journal of Hydrogen Energy, Volume 49, Part A, 2024, Pages 413-432, ISSN 0360-3199, https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2023.09.001.  (Q1; Scopus: 96%).

8. Belkozhayev, A.M.; Abaildayev, A.; Kossalbayev, B.D.; Tastambek, K.T.; Kadirshe, D.K.; Toleutay, G. Microbial Valorization of Agricultural and Agro-Industrial Waste into Bacterial Cellulose: Innovations for Circular Bioeconomy Integration. Microorganisms 2025, 13, 2686. https://doi.org/10.3390/microorganisms13122686  (Q2; Scopus: 78%).

9. Belkozhayev A.M, Abaildayev A, Kossalbayev B.D, Kerimkulova A, Kadirshe D.K, Toleutay G. The Role of MicroRNA-Based Strategies in Optimizing Plant Biomass Composition for Bio-Based Packaging Materials. Plants (Basel). 2025 Sep 18;14(18):2905. https://doi.org/10.3390/plants14182905  (Q1; Scopus: 93%).

10. Zhakypbek, Y.; Rakhmetullina, A.; Kamarkhan, Z.; Tursbekov, S.; Shi, Q.; Xing, F.; Pyrkova, A.; Ivashchenko, A.; Kossalbayev, B.D.; Belkozhayev, A.M. In Silico Analysis of miRNA-mRNA Binding Sites in Arabidopsis thaliana as a Model for Drought-Tolerant Plants. Plants 2025, 14, 1800. https://doi.org/10.3390/plants14121800  (Q1; Scopus: 93%).

11. Sadanov A.K, Baimakhanova B.B, Orasymbet SE, Ratnikova IA, Turlybaeva Z.Z, Baimakhanova G.B, Amitova A.A, Omirbekova A.A, Aitkaliyeva GS, Kossalbayev B.D, Belkozhayev A.M. Engineering Useful Microbial Species for Pharmaceutical Applications. Microorganisms. 2025 Mar 5;13(3):599. https://doi.org/10.3390/microorganisms13030599  (Q2; Scopus: 84%).

12. Belkozhayev A, Al-Yozbaki M, Ashirbekov Y, Satken K, Abaildayev A, Yeleussizov A, Jainakbayev N, Sharipov K, Wilson CM. Advances in the role of extracellular vesicles in circulating microRNA biomarker discovery for lung cancer. Front Cell Dev Biol. 2025 Nov 12;13:1676530. https://doi.org/10.3389/fcell.2025.1676530  (Q1; Scopus: 90%).

13. Zhakypbek Y, Belkozhayev A.M, Kerimkulova A, Kossalbayev B.D, Murat T, Tursbekov S, Turysbekova G, Tursunova A, Tastambek K.T, Allakhverdiev S.I. MicroRNAs in Plant Genetic Regulation of Drought Tolerance and Their Function in Enhancing Stress Adaptation. Plants (Basel). 2025 Jan 30;14(3):410. https://doi.org/10.3390/plants14030410  (Q1; Scopus: 93%).

14. Kossalbayev, B.D.; Belkozhayev, A.M.; Abaildayev, A.; Kadirshe, D.K.; Tastambek, K.T.; Kurmanbek, A.; Toleutay, G. Biodegradable Packaging from Agricultural Wastes: A Comprehensive Review of Processing Techniques, Material Properties, and Future Prospects. Polymers 2025, 17, 2224. https://doi.org/10.3390/polym17162224  (Q1; Scopus: 87%).

15. Turganova, R.; Tuleyeva, R.; Belkozhayev, A.; Gizatullina, N.; Yelemessova, G.; Taubatyrova, A.; Mussalimova, M.; Shynykul, Z.; Toleutay, G. Bacterial Cellulose for Sustainable Food Packaging: Production Pathways, Structural Design, and Functional Modification Strategies. Polymers 2025, 17, 3165. https://doi.org/10.3390/polym17233165  (Q1; Scopus: 87%).

16. Gulzhanay K. Kamshybayeva, Asemgul K. Sadvakasova, Ayaz M. Belkozhayev, Bekzhan D. Kossalbayev, Meruyert O. Bauenova, Sergey K. Zharmukhamedov, Harvey J.M. Hou, Suleyman I. Allakhverdiev, Progress and innovation in key technologies for converting biomass to hydrogen, Volume 113, International Journal of Hydrogen Energy 2025, Pages 90-106, ISSN 0360-3199, https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2025.02.437.  (Q1; Scopus: 96%).

17. Magazova A, Ashirbekov Y, Abaildayev A, Satken K, Utegenova G, Belkozhayev A, Balmukhanova A, Dzhumatayeva Z, Beissova A, Shargorodska I, Balmukhanova A, Sharipov K. Circulating microRNAs demonstrate limited diagnostic potential for diabetic retinopathy in the population of Kazakhstan. PeerJ. 2025 Apr 11;13:e19259. doi: 10.7717/peerj.19259. (Q2; Scopus: 85%).

18. Mangazbayeva, R.; Belkozhayev, A.M.; Agibayeva, L.; Mun, A.; Yermukhambetova, B.; Yermaganbetov, M.; Alikulov, A.; Mun, G. Regulation of Acid–Base Homeostasis in Breast Cancer Cells: Therapeutic Strategies Based on Hexose and Citrate Derivatives. Engineered Science 2025, 38, 1884. https://doi.org/10.30919/es1884  (Scopus: 96%).

19. Sadanov, A.K.; Baimakhanova, G.; Baimakhanova, B.B.; Orazymbet, S.; Ratnikova, I.A.; Smirnova, I.; Aitkaliyeva, G.S.; Belkozhayev, A.M.; Kossalbayev, B.D. Microorganism-Based Biological Products for Agriculture: From Strain Selection to Production Organization. Microorganisms 2026, 14, 775. https://doi.org/10.3390/microorganisms14040775  (Q2; Scopus: 84%).

20. Zhakypbek, Y.; Kossalbayev, B.D.; Tursbekov, S.; Tursbekova, G.; Berdaliyeva, Z.; Belkozhayev, A.M. Application of Beneficial Bacteria to Enhance Plant Drought Resilience. Plants 2026, 15, 753. https://doi.org/10.3390/plants15050753  (Q1; Scopus: 93%).

21. Botbayev, D.; Sharipov, K.; Belkozhayev, A.; Alzhanuly, B.; Yerkinbek, U.; Sharipov, D.; Gulyayev, A.; Kairgeldina, S.; Tekebayev, K.; Zhunussova, G.; Belkozhayev, A.M. Genetic Determinants of Radiosensitivity: Evidence of Radioresistance-Associated SNP Enrichment in Occupational Workers Chronically Exposed to Low-Dose Radiation. Genes 2026, 17, 191. https://doi.org/10.3390/genes17020191  (Q2; Scopus: 70%).

22. Arailym, Yessenbekova, Arman Abaildayev, and Belkozhayev Ayaz. 2026. "Extracellular Vesicle-Derived MicroRNAs as Early Diagnostic Biomarkers of Diabetic Nephropathy and Cardiovascular Diseases in Type 2 Diabetes" International Journal of Molecular Sciences 27, no. 12: 5581. https://doi.org/10.3390/ijms27125581  (Q1; Scopus: 90%).

23. Zhakypbek, Y.; Toktar, M.; Kossalbayev, B.D.; Yang, Q.; Shi, Q.; Tursbekov, S.; Belkozhayev, A.M.; Abseyt, A.S.; Kezembayeva, G.; Kamarkhan, T. Soil Bacterial Community Structure and Functional Potential in the Caspian Drylands of Western Kazakhstan. Biology 2026, 15, 969. https://doi.org/10.3390/biology15120969  (Q1; Scopus: 90%).

24. Belkozhayev A., Sharipov K., Atambayeva S., Botbayev D., Sharipov D., Jainakbayev N., Altynay K., Pyrkova A., Ivashchenko A., Wilson C., Zhakybek Y. Post-Transcriptional Regulation of the HTT Gene by miRNAs and PIWI-Interacting RNAs in Neurodevelopment and Neurodegenerative Processes. Engineered Science. 2026. DOI: 10.30919/es2337 (Scopus: 96%).

25. Zhakypbek, Y.; Toktar, M.; Kossalbayev, B.D.; Yang, Q.; Shi, Q.; Tursbekov, S.; Belkozhayev, A.M.; Abseyt, A.S.; Kezembayeva, G.; Kamarkhan, T. Soil Bacterial Community Structure and Functional Potential in the Caspian Drylands of Western Kazakhstan. Biology 2026, 15, 969. https://doi.org/10.3390/biology15120969 (Q1; Scopus: 90%).

26. Sadanov, A.K.; Baimakhanova, G.; Baimakhanova, B.B.; Orazymbet, S.; Ratnikova, I.; Smirnova, I.; Nurgul, M.; Raikhan, S.; Kossalbayev, B.D.; Aitkaliyeva, G.S.; et al. Engineering Plant-Associated Soil Microbiomes for Sustainable and Climate-Resilient Agriculture: Mechanisms, Technologies, and Applications. Microorganisms 2026, 14, 1648. https://doi.org/10.3390/microorganisms14081648 (Q2; Scopus: 81%).

27. Belkozhayev, A.; Tuleyeva, R.; Gizatullina, N.; Yelemessova, G.; Mussalimova, M.; Toleutay, G. Recent Advances in Lignin-Based Coatings for Sustainable and Biodegradable Materials. Processes 2026, 14, 2360. https://doi.org/10.3390/pr14142360 (Q2; Scopus: 75%).

Патенттер:

1. Тыныбеков Б.М., Молдагазыева Ж.Ы., Шарипов К.О., Аширбеков Е.Е., Белкожаев А.М., Бөрібай Э.С., Шаяхметова Ы.Ш. «Ұйқы ауруына» сезімталдылықты анықтау тәсілі. № 4926 на полезную модель от 17.01.2020.

2. Қосалбаев Б.Д., Садвакасова А.К., Залетова Д.Е., Белкожаев А.М., Қамшыбаева Г.Қ., Бауенова М.Ө. Фототрофты микроорганизмдерді дақылдауға арналған фотобиореактор. № 8207 на полезную модель от 04.04.2023

3. Абайлаев Арман Оразалыұлы, Белкожаев Аяз Маратович, Қосалбаев Бекжан Дүйсенбұйұлы, Қадірше Данара Қаржаубайқызы, Төлеутай Гаухар. «Бидай сабағынан AlCl₃–глицерин жүйесінде экологиялық қауіпсіз тәсілмен целлюлозаны бөліп алу әдісі». 31.10.2025. № 63666.

4. Абайлаев Арман Оразалыұлы, Белкожаев Аяз Маратович, Қосалбаев Бекжан Дүйсенбұйұлы, Қадірше Данара Қаржаубайқызы, Төлеутай Гаухар. «Komagataeibacter xylinus В-12429 штамын көміртекті субстратта ферментациялау арқылы үш өлшемді наноталшықты бактериялық целлюлоза алу әдісі». 20.10.2025. № 64415.

БҒСК:

1. Belkozhayev A.M., Niyazova R.E., & Ivashchenko, A. T., 2019. The prediction of miRNAs binding sites in CDS mRNA genes having trinucleotide repeats. Experimental Biology, 79(2), 64–74. DOI:10.26577/eb-2019-2-1422

2. Belkozhayev A.M., Niyazova R.E. Wilson C.M. The features of novel miRNAs interaction with mRNA candidate genes having trinucleotide repeats in coding sequences and untranslated regions //International Journal of Biology and Chemistry. Vol 13. No 2. 2020. https://doi.org/10.26577/ijbch.2020.v13.i2.04

3. Belkozhayev A.M., & Niyazova R.Ye., 2020. The interaction of miR-4258, miR-3960, miR-211-3p and miR-3155b with mRNAs genes of non-polyglutamine trinucleotide disorders. News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of biology and medicine, 1(337), 25–32. https://doi.org/10.32014/2020.2519-1629.4.

4. A.M. Belkozhayev, B.D. Kossalbayev,A.O. Abaildayev,D.K., Kadirshe, Gizatullina N., G.Toleutay. Biotechnological valorization of plant biomass for eco-friendly packaging via bacterial processes // Eurasian Journal of Ecology, (2025), 83(2). doi: https://doi.org/10.26577/EJE202583202

5. R.N. Tuleyeva, N.N. Gizatullina, R.A. Turganova, A.M. Belkozhayev, G.Toleutay. Polysaccharide-based bioplastics for sustainable packaging: role of noncovalent interactions and transesterification // Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences No 3(19) 2025 https://doi.org/10.53360/2788-7995-2025-3(19)-69

6. Kossalbayev, B. D. Belkozhayev, A. M. Abaildayev, A. O. Kadirshe, D. K. Turganova, R. A. Tuleyeva, R. N. Toleutay, G. BACTERIAL CELLULOSE: ADVANCES AND CHALLENGES // Experimental Biology (1563-0218), 2025, Vol 105, Issue 4, p158. DOI: https://doi.org/10.26577/bb202510514

7. A.M. Belkozhayev, A. Abaildayev, B.D. Kossalbayev, N. Gizatullina, G. Toleutay. COMPARATIVE STRUCTURAL AND PHYSICOCHEMICAL ANALYSIS OF PLANT-DERIVED CELLULOSE FROM AGRICULTURAL RESIDUES AND BACTERIAL CELLULOSE. Шәкәрім университетінің хабаршысы. Техникалық ғылымдар №1(21) 2026 https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-1(21)-76

8. Belkozhayev A.M., Kossalbayev B.D.,Gizatullina N.,Toleutay G. (2026).In silico analysis of miR156-mediated post-transcriptional regulation of SPL genes involved in cell wall formation and cellulose biosynthesis in Oryza sativa.Fundamental and Experimental Biology. 2026, 31, 2(122), 91-104. https://doi.org/10.31489/2026FEB2/91-104

№ Мақаланың аты Журнал аты Бағыт Жыл